Қазақстанда экологиялық таза авиациялық отын SAF (Sustainable Aviation Fuel) өндірісін салу бойынша техникалық-экономикалық негіздемені (ТЭН) әзірлеу үшін Қазақстан менАмерика аралық келісімшартына қол қойылды. Құжатқа «ҚазМұнайГаз-Аэро» ЖШС («ҚазМұнайГаз» ҰК АҚ еншілес кәсіпорн — ҚМГ), америкалық LanzaJet, Inc. (LanzaTech Global, Inc. компаниясымен еншілес) және Қазақстанның жетекші агроөнеркәсіп холдингі «KazFoodProducts» ЖШС (KFP) өкілдері қол қойды.
Өткен жылы ТЭН алдын ала әзірлеу кезеңі сәтті аяқталды. Енді негізгі ТЭН 2025 жылдың соңына дейін әзірленбек.
Жобаның жүзеге асырылуы Президент Қасым-Жомарт Тоқаевтың Қазақстанды транзит әлеуеті дамыған халықаралық авиациялық хабқа айналдыру жөніндегі тапсырмасы аясында ерекше маңызға ие. Осы келісімге қол қоярдан бұрын, 2025 жылдың наурыз айында ҚМГ Басқарма төрағасы Асхат Хасенов пен LanzaJet компаниясының бас директоры Джимми Самарцис АҚШ-та кездесіп, SAF өндірісі саласындағы ынтымақтастық перспективаларын талқылады.
Тараптар ТЭН әзірлеу процесі барысында жобаны жан-жақты талдап, оның ішінде өндіріс үшін қолайлы өңірді таңдау, өндіріс көлемін анықтау және инвестициялық шешім қабылдауға қажетті басқа да маңызды аспектілерді қарастыратын болады.
Әлемде SAF көмірқышқыл газ шығарындыларын азайту үшін Jet A-1 маркалы авиациялық отынға қоспа ретінде қолданылады. ҚазМұнайГаздың үш мұнай өңдеу зауыты Jet A-1 маркасы өндірісіне 2018 жылдан бері дайын. Авиациялық отынның қазіргі ТС-1 стандартынан Jet A-1 стандартына кезең-кезеңмен өту үшін әуежайлардың жанармай құю инфрақұрылымын жаңарту жұмыстары жүргізілмек.
Амбициялық жоба еліміздің Париж келісімінің аясындағы көміртегі бейтараптығына жетуге және халықаралық жетекші әуе тасымалдаушылары мен жүк тасушы компанияларды тартуға бірегей мүмкіндіктер ашады.
SAF (Sustainable Aviation Fuel) — жаңартылатын ресурстардан өндірілетін экологиялық таза авиациялық отын, ASTM International стандарттарына сәйкес. Әлемдегі авиация саласының көшбасшылары SAF технологиясын белсенді енгізуде: АҚШ 2050 жылға қарай SAF қолдануда 50%-ына жетуді жоспарлап отыр, Еуропа одағы 2025 жылдан бастап 2%-ды енгізіп, 2050 жылға қарай 63%-ға дейін арттыруды көздейді, Ұлыбритания 2030 жылға қарай 10%-ға жетуді мақсат еткен.
LanzaJet — этанолдан SAF өндірісінің технологиялары бойынша әлемдік лидер («alcohol-to-jet»). Компания All Nippon Airways, British Airways және Virgin Atlantic сияқты авиация индустриясының алыптарымен ұзақ мерзімді жеткізілім келісімшарттарын жасасты. LanzaJet технологиясының ерекшелігі этанолдың әртүрлі көздерінен (биологиялық және биологиялық емес) пайдалануға мүмкіндік беруінде, бұл парниктік газ шығарындыларын 95%-ға дейін төмендетуге және энергия тиімділігін айтарлықтай арттыруға қол жеткізуге мүмкіндік береді.
ТОО «KazFoodProducts» (KFP) — Қазақстанның ірі агрохолдингі, құрамына биоэтанол өндірісімен айналысатын «BioOperations» ЖШС кіреді. KFP сондай-ақ Qostanay Grain Industry зауытын салу жобасын жүзеге асыруда (қуаттылығы — жылына 430 мың тонна бидай өңдеу), бұл жобаның аясында биоэтанолдың тағы бір көзі пайда болады, ол SAF өндірісіне жарамды.
